Басты бет » Ашық сабақтар » Ашық сабақтар » Химия

ХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІҢ ВАЛЕНТТІЛІГІ

ХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІҢ ВАЛЕНТТІЛІГІ

Дереккөз: Ұстаздар сайты

загрузка...

ХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІҢ ВАЛЕНТТІЛІГІ

Сабақтың мақсаты:

а) білімділік: Оқушыларға элементтердің валенттілігі туралы мағлумат беру

ә) дамытушылық: элементтердің валенттілігін анықтау; қосылыстардың формуласын құрастыру; қосылыстардың құрылымдық формуласын құрастыру біліктерін дамыту, өздігінен жұмыс істеуге және өз білімін бағалап тексеруге баулу;

б) тәрбиелік: ізденімпаздық, жауапкершілік, ұйымшылдық қасиеттерін тәрбиелеу.

 

Сабақ құрал-жабдықтары: интерактивті тақта, компьютер, тірек кестесі,молекулалар модельдері, жауап парақтары.

 

Сабақ барысы

I.Ұйымдастыру кезеңі. Оқушыларды сабақтың мақсатымен және жоспарымен таныстыру

 

II. «Ой шақыру» кезеңі: сұрақтар қою арқылы және тірек–сызба бойынша үй тапсырмасын тексеру:

А. «Cен білесіңбе?»

оқушылар сұрақтарға ауызша жауап береді, дұрыс жауап үшін матрицада 1 ұпай қосылады

1 нұсқа сұрақтары:

  • Заттар қандай бөлшектерден құралған?
  • Атомдармен мен молекулалардың айырмашылығы қандай?
  • Химиялық элемент дегеніміз не?
  • Жай заттың анықтамасы; мысал келтіріңдер.

2 нұсқа сұрақтары:

  • Күрделі заттың анықтамасы; мысал келтіріңдер.
  • Химиялық формула анықтамасы; мысал келтіріңдер.
  • Индекс, коэффициент дегеніміз не?
  • Химиялық реакция дегеніміз не?

 

Ә. «Химиялық диктант» тапсырма тақтада берілген, әр нұсқа өз тапсырмасын орындайды

1 нұсқа. Келесі элементтердің таңбаларын жазыңдар: магний, хлор, фтор, қорғасын, қалайы, бром, кальций, алтын, фосфор, күкірт.

2 нұсқа. Келесі элементтердің атауларын жазыңдар: Mn, Ba, Li, Hg, N, Si, K, Fe, Ag, C

 

Тапсырманы орындап болған соң, оқушылар бір-бірінің жұмысын тексереді, дұрыс жауап тақтада берілген

1 нұсқа: Mg, Cl, F, Pb, Sn, Br, Ca, Au, P, S

2 нұсқа: марганец, барий, литий, сынап, азот, кремний, калий, темір, күміс, көміртек

         Алған ұпайлары матрицаға еңгізіледі.

Б. «Кім жүйрік?»

тапсырма тақтада берілген, әр нұсқа өз тапсырмасын орындайды

1 нұсқа. Келесі қосылыстардың молекулалық массасын анықта: K24, Са(NО3)2

2 нұсқа. Келесі қосылыстағы элементтердің массалық үлестерін анықта: Nа24

 

Тапсырманы орындап болған соң, оқушылар бір-бірінің жұмысын тексереді, дұрыс жауап тақтада берілген:

1нұсқа: K24 - 174, Са(NО3)2 -164

2. нұсқа: Nа - 32, 39%, S - 22,54%, О – 45,07%

         Алған ұпайлары матрицаға еңгізіледі.

III. Ұғыну кезеңі

Валенттілік туралы түсінік

- Осы мезгілге дейін, біз оқулықта берілген заттардың дайын формулаларымен қолданып келдік. Химиялық формуланы қосылыстардың құрамына негізделе отырып құрастыруға болады. Негізінде, көп жағдайда, элементтер бір-бірімен қосылыс түзгенде арнайы заңдылықтарға бағынады.

Тапсырма: HCl , H2O, NH3, CH4 қосылыстарының сандық және сапалық құрамын салыстырыңдар.

Оқушылармен келесі сұрақтарды талқылау:

1. Молекулалардың қандай ұқсастығын байқадыңдар?

Оқушылардың жауаптары- Құрамында сутек атомдары бар.

2. Молекулалардың айырмашылығы неде?

Оқушылардың жауаптары:

- HCl – Бір хлор атомы мен бір сутек атомынан құралған

- H2O – Бір оттек атомы мен екі сутек атомынан құралған

- NH3 – Бір азот атомы мен үш сутек атомынан құралған

- CH4–Бір көміртек атомы мен төрт сутек атомынан құралған

 

3.Қосылыстардың молекулаларының модельдерін көрсету.

 

5. Мәселенің шешімін табыңдар: Не себептен әртүрлі атомдар сутектің әртүрлі атом санын қосып алады? Оқушылардың жауаптарын талқылау.

       6. Мәселені талқылау бйынша қорытынды жасау:

Қосылыс тузгенде атомдар басқа атомдардың, өзіне тәң, белгілі бір санын ғана қосып алады. Бүл қабілет валенттілікдеп аталады. Валенттілік сөзі латын сөзі valentia –күш деген мағынасын білдіреді.

Валенттілік” терминін Э.Франкленд 1853 ж. енгізген.

Валенттілік – химиялық элемент атомының басқа химиялық элемент атомдарының белгілі бір санын қосып алу қабілеті.

Валенттік химиялық элементтің таңбасының үстінгі жағына рим сандарымен жазылады.

 

 I   I

HCl

 I    II

H2O

   III

H3N

  IV

H4C

 

Сутек атомының валентігі I, ал оттек атомының валенттігі II тең

 

Валенттілігі өзгермейтін элементтердің валенттігін тұрақты, ал валенттілігі өзгеретін элементтердің валенттігін айнымалы деп аталынады.

 

Тұрақты валентті элементтер

I валетті элементтер: H, Li, Na, К, Rb, Cs, F, Ag

валетті элементтер: О, Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Zn, Cd

IІІ валетті элементтер: B, Al

 

Айнымалы валентті элементтер

I және ІІ валетті элементтер: Cu, Hg. Мысалы: Cu2О, CuО

және ІІІ валетті элементтер: Fe, Co, Ni. Мысалы: FeО, Fe2О3

және IV валетті элементтер: Sn, Pb, C. Мысалы: СО, СО2

IІІ және V валетті элементтер: P, As. Мысалы: Р2О3, Р2О5

II, IV және валетті элементтер: S. Мысалы: Н2S, SО2, SО3

II, III және валетті элементтер: Cr. Мысалы: CrО, Cr2О3, CrО3

II, IV, VI және VII валетті элементтер:  Mn.Мысалы: MnО, MnО2, MnО3, Mn2О7

I, III, V және VII валетті элементтер: Cl, Br, I. Мысалы: Cl2О, Cl2О3, Cl2О5, Cl2О7

 

IV. Қосылыстағы элементтің валенттілігін анықтау алгоритмімен танысу

Валенттілікті анықтау заңдылығы: Молекулада бір элементтің барлық атомдарының валенттіліктерінің саны екінші элементтің барлық атомдарының валенттіліктерінің санына тең.

Элементтің валенттілігін анықтау алгоритмі

Мысал

1. Қосылыстың формуласын жазыңдар

H2S, Cu2O

2. Валенттігі белгілі элементтің валенттігін белгілеңдер

II
H2S,

       II
Cu2O

3.Валенттігі белгілі элементтің валенттігін оның атомының санына  көбейтіңдер

  2
I
H2S

  2
      II
Cu2O

4.Алынған санды валентігі белгісіз элементің атомдарының санына бөліңдер. Алынған жауап ізделінген валенттік болып табылады

  2
I  II
H2S

  2
I   II
Cu2O

 

Жаттығу: Қосылыстағы элементтің валенттілігін анықта(тапсырма улестірме ретінде берілген)

1 нұсқа: SiH4, CrO3, H2S, CO2, CO, SO3

2. нұсқа: HBr, Cl2O5, Cl2O7, РН3, K2O, Al2O3

Тапсырманы орындап болған соң, оқушылар бір-бірінің жұмысын тексереді, дұрыс жауап тақтада берілген:

                      IV I       VI   II        I  II     IV II      II II      VI II

1 нұсқа: SiH4, CrO3, H2S, CO2,  CO,  SO3

                       I   I        V   II       VII  II      III I       I     II     III   II

2 нұсқа: HBr, Cl2O5, Cl2O7, РН3, K2O, Al2O3

Алған ұпайлары матрицаға еңгізіледі.

               V. Екі элементт атомдарынан құралған қосылыстың формуласын

      құрастыру алгоритмі

Амалдарды орындау реті

Фосфор(v) оксидінің формуласын құрастыру

1. Элементтердің символдарын жазу

Р О

2. Элементтердің валенттілігін жазу

V-II
         P O

3. Валенттілік сандарының ең кіші орта еселігін анықтау

5•2 = 10

4.Анықталған ЕКО санын элементтердің валенттілігіне бөліп элементтердің атомдарының қатынасын анықтау. Қатынасын білдіретін сандар элементтердің индекстері болып табылады

10 : 5 = 2,  10 : 2 = 5;

P : О = 2 : 5

5. Элемент символдарының қасына индекстерін жазу

Р2О5

6. Қосылыс формуласы

Р2О5

 

Жаттығу орындау:Қосылыстардың формулуларын құрастырыңдар:

           II    I         III  I            V  II         III  II        VII  II

1нұсқа:  CaCl     PCl       NO     CrO     ClO

                VI  II          II     I             III  I          VII   II         III II

2-нұсқа:  СrO      BaCl      AlH      MnO     PO

Тапсырманы орындап болған соң, оқушылар бір-бірінің жұмысын тексереді, дұрыс жауап тақтада берілген:

1нұсқа:  CaCl2     PCl3       N2O5     Cr2O3     Cl2O7

2-нұсқа:  СrO3      BaCl2      AlH3      Mn2O7     P2O3

Алған ұпайлары матрицаға еңгізіледі.

VI. Қосылыстардың құрылымдық формулулары туралы түсінік беру

Элементердің қосылыстағы валенттігі бойынша молекуланың құрылымдық формуласын құрастыруға болады. Құрылымдық формула – молекуладағы атомдардың байланысу тәртібін анықтайды. Атомдардың арасындағы байланыс саны сызықшамен белгіленеді.

Мысалы:Fe2О3-қосылыс молекуласында Fe - 3 байланыс, ал О - 2 байланыс түзеді, себебі Fe 3-  валентті,ал О – 2 валентті элементтер.

         III    II 

Fe2О3 молекуласының құрылымдық формуласы:            О = Fe - О - Fe = О

 

VII. Cабақты қорытындылау

1.Оқушылармен сұрақ-жауап жүргізу:

Біз сабақ барысында қандай мәселені шештік?

Қандай қорытындыға келдік?

Валенттілік ұғымына анықтама беріңдер.

Сутек атомының валенттілігі неге тең? Оттегінің валенттілігі?

2.Матрица және жауап парақтары бойынша оқушылардың білімін бағалау.

3. Үйге тапсырма:

Ұстаздар сайты

loading...

Авторы:

Ұстаздарға арналған жаңа Қазақстандық портал tarbie.org
Ұстаздарға арналған жаңа Қазақстандық портал tarbie.org

Белсенді ұстаздарды марапаттау
Белсенді ұстаздарды марапаттау

Сертификат алу жылдам әрі сапалы
Сертификат алу жылдам әрі сапалы

Ұқсас ашық сабақтар:
Бөлім: Химия | Қосты: Айжан99 (25.01.2015)
Көрсетілім: 1466 | Ілмек сөздер: Химиялық, ВАЛЕНТТІЛІГІ., элементтердің | Рейтинг: 0.0/0
Барлық пікірлер: 0
Пікірді тек тіркелген қолданушылар ғана қалдыра алады
[ Тіркелу | Кіру ]
Іздеу
Сертификат алу
Бөлімдер
Тарих [978]
тарихтан ашық сабақтар
Қазақ тілі [1465]
қазақ тілінен ашық сабақтар
Бастауыш сынып [1631]
бастауыш сыныптан ашық сабақтар
Биология [522]
биологиядан ашық сабақтар
География [480]
географиядан ашық сабақтар
Информатика [526]
информатикадан ашық сабақтар
Математика [392]
математикадан ашық сабақтар
Физика [271]
физикадан ашық сабақтар
Химия [155]
химиядан ашық сабақтар
Ашық сабақтар [1085]
ашық сабақтар
Әдебиет [281]
әдебиет пәнінен ашық сабақтар
Коучинг [49]
коучинг
Ағылшын тілі [58]
ағылшын тілінен ашық сабақтар
Музыка [55]
музыка пәнінен ашық сабақтар
Өзін-өзі тану [28]
Өзін-өзі тану пәнінен ашық сабақтар жинағы
Дене шынықтыру [223]
дене шынықтыру пәнінен ашық сабақтар
Балабақша [512]
Мектеп алды білім беру
Экономика [42]
экономикадан ашық сабақтар
Құқық негіздері [22]
Құқық негіздері пәні бойынша ашық сабақ
Мектеп әкімшілігі [23]
Мектеп әкімшілігі
Мектептен тыс мекемелер [25]
Мектептен тыс мекемелер
Оқушымен жұмыс [115]
Оқушымен жұмыс
Психология [2]
Психология
Сурет сызу [1]
Сурет сызу ашық сабақ
Сыныптан тыс жұмыстар [171]
Сыныптан тыс жұмыстар
Технология [15]
Технология ашық сабақтар
Тәрбие сағаты [19]
Тәрбие сағаты ашық сабақтар
Сайтқа кіру
Логин:
Пароль:
Сұрақ
Сізге сайттың жаңа дизайны ұнады ма?
Барлық жауаптар: 5904
Бізге қосыл
Жаңалықтар
Санақ

Онлайн: 64
Қонақтар: 64
Тіркелгендер: 0