Қазақ тілінен ашық сабақтар

Басты бет » Әдістемелік » Ашық сабақтар жинағы » Қазақ тілінен ашық сабақтар

Қазіргі қазақ тіліндегі арабизмдер
[ Сайттан жүктеу (328.2Kb) ] 24.04.2015, 13:56

Материалдың жеке номері 1357

Қазіргі қазақ тіліндегі арабизмдер

загрузка...
Қазіргі қазақ тіліндегі арабизмдердің күнделікті өмірде қолданылуы, сингорманизм заңына бағынбауы.
Қазіргі қазақ әдеби тілінің қалыптасуы тереңнен бастау алғанымен, сөздік жасау тәжірибесінің жарты ғасырдан аса ғана тарихы бары белгілі.Сол тарихтың бойында түрлі ғылыми-практикалық мақсаттарға орай үлкенді – кішілі сөздіктер басылып шықты.
Араб тілінен енген кірме сөздер негізінен есім сөздер болып келеді.Оларды бір-бірінен ажырата білу үшін сол тілдердің ерекшеліктеріін айыра тани білу керек. Араб тілдерінің кейбір грамматикалық тұлғалары сөз жасаудың өнімді тәсілі ретінде қолданылады: араб тіліндегі и (-иййун) аффиксі тек араб тілінен енген кірме сөздердің құрамында ғана кездеспей, қазақ тілінің төл сөздеріне де жалғанған.
Араб әліпбиі 28 әріптен, қазақ әліпбиі 42 әріптен тұрады. Араб әліпбиінда бас әріп жоқ және оларда сөз оңнан солға қарай жазылады (22 әріп төрт түрлі көріністе алты әріп екі көріністе жазылады). Араб тілінде әр әріптің үстіне немесе астына қойылған нүктелер оқу үшін үлкен рөл атқарады, себебі жазылу графикасы бірдей әріптер бір- бірінен тек нүктелерінің саны мен қойылуы орнына қарай ажыратылады.
Қазіргі қазақ тілінің фонетика оқулықтарында әріп пен дыбыс бірінің орнына бірі талғаусыз қолданылып жүр. Соның нәтижесінде сөз қалай жазылса солай оқылып солай айтылады: «... Дыбыс пен әріп екеуі екі басқа нәрсе.Біріне- бірін қатыстырып, шатастырмасқа тиіс. Дыбыс естілетін, көзге көрінбейтін нәрсе, әріп көрінетін, естілмейтін нәрсе...» -деп, А.Байтұрсыновтың жазып кеткенінен бері 80 жылдан аса уақыт өтіпті. «Ендігі жерде дыбыс- сөздің өмір сүру формасы, әріп сол дыбыстың таңбасы деп түсінсек керек»
Қарастырып отырған арабизмдердің фонетикалық сиапты бірдей емес. Оларды үш топқа бөлуге болады:
1) Сыртқы фомасын сақтап, ешбір фонетикалық өзгеріске ұшырамаған , яғни фонетикалық тұлғасы мүлде өзгермеген сөздер. Мысалы:уыктун- уақыт, таркун- тәрк, кадиимун- қадим т.б
2) Сыртқы формасын жартылай жартылай сақтап, қазақ тілінің фонетикалық заңдылығына жарым- жартылай бағынған , яғни тұлғалары сәл ғана өзгеріске ұшыраған сөздер. Сөздердің дыбыстың өзгеруімен ерекшеленеді. Оның себебі- бұл сөздер құрамында қазақ тілінен жат дыбыстың болуында. Мысалы: харакатун- әрекет, хаакимун- әкім, имааратун- ғимарат, алифбааун- әліппе
loading...

Автор: Мулдиярова Мадина Илеусизовна

Алматы облысы,Талғар ауданы,Талғар қаласы, Ж.Жабаев атындағы №6 орта м

Бөлім: Қазақ тілінен ашық сабақтар | Қосты: Мадина_Мулдиярова | Ілмек сөздер: хаакимун
Көрсетілім: 978 | Жүктеулер: 481 | Рейтинг: 0.0/0
Барлық пікірлер: 0
Пікірді тек тіркелген қолданушылар ғана қалдыра алады
[ Тіркелу | Кіру ]
Іздеу
Сертификат алу
Бөлімдер
Авторлық бағдарлама
Коучинг жоспарлары
Мектеп әкімшілігі
Мектептен тыс мекемелер
Сыныптан тыс жұмыс
Оқушымен жұмыс
Тәрбие сағаты
Ата-аналармен жұмыс
Қосымша жинақтар
Балабақшадағы ашық сабақтар
Бастауыш сыныпқа арналған ашық сабақтар
Қазақ тілінен ашық сабақтар
Әдебиеттен ашық сабақтар
Открытие уроки по русскому языку
Уроки литературы
Ағылшын тілінен ашық сабақтар
Биологиядан ашық сабақтар
Химиядан ашық сабақтар
Физикадан ашық сабақтар
Математикадан ашық сабақтар
Информатикадан ашық сабақтар
Тарихтан ашық сабақтар
Географиядан ашық сабақтар
Адам және қоғам пәнінен ашық сабақтар
Психологиядан ашық сабақтар
АӘД пәнінен ашық сабақтар
Өзін-өзі тану пәнінен ашық сабақтар
Құқықтан ашық сабақтар
Экономикадан ашық сабақтар
Музыкадан ашық сабақтар
Технологиядан ашық сабақтар
Дене шынықтыру пәнінен ашық сабақтар
Сызу сурет пәндерінен ашық сабақтар
Сайтқа кіру
Логин:
Пароль:
Сұрақ
Сізге сайттың жаңа дизайны ұнады ма?
Барлық жауаптар: 5899
Бізге қосыл
Жаңалықтар
Санақ

Онлайн: 46
Қонақтар: 46
Тіркелгендер: 0