Су - тіршілік көзі

  • Жүктеулер: 733
  • Көрсетілім: 1381
  • Бастауыш сыныпқа арналған ашық сабақтар
  • 30/Апр/2015
Сабақтың тақырыбы: Су – тіршілік көзі
Сабақтың мақсаты: Суды үнемдей білуге тәрбиелеу

Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру бөлімі
ІІ. Негізгі бөлім

Адам суды өз қажетіне, өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы үшін үшін пайдаланады. Есептеулерге қарағанда қаланың бір адамы алуан түрлі қажеттігін өтеу үшін тәулігіне 700 литрге дейін таза суды тұтынады. Пайдаланылған су шайынды суға айналдырады. Ол – ластанған су.
Суға құйылатын ластаушы заттар көп. Олар: өнеркәсіптің, шахтаның, кен орындарының, мұнай өнеркәсібінің, су, темір жол және автомобиль көліктерінің, т.б. шайындылары. Шайындылар арқылы суға тірі ағзалар, қатты сұйық, еріген газ күйіндегі қалдықтар барады. Олардан судағы майда ағзалар, жәндіктер, өсімдіктер, балықтар қырылады немесе ауру таратады. Шаруашылыққа орны толмас үлкен зиян келеді. Қазіргі кезде лас суды тазартатын арнайы қондырғылар орнату қажеттігі туды.
Ендігі кезекте су жайлы мақал-мәтелдер айтайық

1-оқушы:
Су – тіршілік көзі.

2-оқушы:
Судың да сұрауы бар.

3-оқушы:
Есепсіз суды төкпе.

4-оқушы:
Бұлақ көрсең көзін аш.

5-оқушы:
Бұлақ көзі суда.

Оқушылар су жайлы мақал-мәтел айттық. Ал енді су туралы нақыл сөздер мен тыйым сөздер айтайық.
1. Арық суы мол болсын!
2. Елді сөкпе, суды бекерге төкпе.
3. Сулы жер – нулы жер.
4. Бұлақты жер – тұрақты жер.
5. Су – сағасы бұлақ.
6. Судың да сұрауы бар.
7. Су – өмір нәрі.
8. Таулы жер бұлақсыз болмас.
Сулы жер құлақсыз болмас.
9. Өзен көркі – тал.

Оқушылар су жайлы көп біледі екенсіңдер. Енді мен сендерді су жайлы мынадай ақпараттармен таныстырып өткім келіп отыр.
Тұщы судың бір көзі өзен. Ел өзен жағасына жақын қоныстанады. Өйткені олар көп мөлшерде тұщы суды қажет етеді. Үлкен өзендер аса маңызды қатынас жолы. Өзендерде ірі-ірі станциялар салынып, су күшінен электр қуаты өндіріледі.
Тіршілік үшін маңызы жөнінен көлдер де өзендерден кем түспейді. Олардың ішінде теңіз деп аталатын үлкендері де бар. Каспий көлдердің ең үлкені. Көлдер жер бетіндегі ойысты жерлердің суға толуынан пайда болған. Көл суларының аумағы, тереңдігі, қасиеттері алуан түрлі. Дүние жүзіндегі ең терең көл – Байкал.
Жер бетіндегі сулардың көпшілігі ішуге жарамайды. Сонымен қатар мұхит және теңіз суларында еріген тұздар өте көп, дәмі ащы. Оларды пайдалану үшін арнайы тазартудан өткізеді. Ақтау қаласында Каспий теңізінің суын атом қуаты арқылы тазартып ішеді.

Су – тұтынушыларға арнайы су құбырлары арқылы жеткізіледі. Оның көмегімен қаланы, ауылды, өндіріс пен мекемелерді бір орталықтан сумен қамтамасыз етуге болады. Тұрғындардың қажеттілігі үшін тұрмыстық су құбыры пайдаланылады. Ал өндіріс пен тохнология қажеттіліктеріне өндірістік су құбыры пайдаланылады.

Сонымен қатар судың қарапайым өмірде де атқаратын ролі өте зор. Оның көмегімен біз өзіміздің ас-шайымызды дайындаймыз.

Қорытынды

Су – тіршілік көзі. Сусыз тіршілік ететін ағза кездеспейді. Сондықтан да суды үнемдей білейік.

Сабақтың тақырыбы: Судың да сұрауы бар
Сабақтың мақсаты: Суды үнемдей білуге тәрбиелеу

Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру бөлімі
ІІ. Негізгі бөлім

Адам суды өз қажетіне, өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы үшін үшін пайдаланады. Есептеулерге қарағанда қаланың бір адамы алуан түрлі қажеттігін өтеу үшін тәулігіне 700 литрге дейін таза суды тұтынады. Пайдаланылған су шайынды суға айналдырады. Ол – ластанған су.
Суға құйылатын ластаушы заттар көп. Олар: өнеркәсіптің, шахтаның, кен орындарының, мұнай өнеркәсібінің, су, темір жол және автомобиль көліктерінің, т.б. шайындылары. Шайындылар арқылы суға тірі ағзалар, қатты сұйық, еріген газ күйіндегі қалдықтар барады. Олардан судағы майда ағзалар, жәндіктер, өсімдіктер, балықтар қырылады немесе ауру таратады. Шаруашылыққа орны толмас үлкен зиян келеді. Қазіргі кезде лас суды тазартатын арнайы қондырғылар орнату қажеттігі туды.
Ендігі кезекте су жайлы мақал-мәтелдер айтайық

1-оқушы:
Су – тіршілік көзі.

2-оқушы:
Судың да сұрауы бар.

3-оқушы:
Есепсіз суды төкпе.

4-оқушы:
Бұлақ көрсең көзін аш.

5-оқушы:
Бұлақ көзі суда.

Оқушылар су жайлы мақал-мәтел айттық. Ал енді су туралы нақыл сөздер мен тыйым сөздер айтайық.

1. Арық суы мол болсын!
2. Елді сөкпе, суды бекерге төкпе.
3. Сулы жер – нулы жер.
4. Бұлақты жер – тұрақты жер.
5. Су – сағасы бұлақ.
6. Су – өмір нәрі.

7. Таулы жер бұлақсыз болмас.
Сулы жер құлақсыз болмас.
8. Өзен көркі – тал.

Оқушылар су жайлы көп біледі екенсіңдер. Енді мен сендерді су жайлы мынадай ақпараттармен таныстырып өткім келіп отыр.
Тұщы судың бір көзі өзен. Ел өзен жағасына жақын қоныстанады. Өйткені олар көп мөлшерде тұщы суды қажет етеді. Үлкен өзендер аса маңызды қатынас жолы. Өзендерде ірі-ірі станциялар салынып, су күшінен электр қуаты өндіріледі.
Тіршілік үшін маңызы жөнінен көлдер де өзендерден кем түспейді. Олардың ішінде теңіз деп аталатын үлкендері де бар. Каспий көлдердің ең үлкені. Көлдер жер бетіндегі ойысты жерлердің суға толуынан пайда болған. Көл суларының аумағы, тереңдігі, қасиеттері алуан түрлі. Дүние жүзіндегі ең терең көл – Байкал.
Жер бетіндегі сулардың көпшілігі ішуге жарамайды. Сонымен қатар мұхит және теңіз суларында еріген тұздар өте көп, дәмі ащы. Оларды пайдалану үшін арнайы тазартудан өткізеді. Ақтау қаласында Каспий теңізінің суын атом қуаты арқылы тазартып ішеді.

Су – тұтынушыларға арнайы су құбырлары арқылы жеткізіледі. Оның көмегімен қаланы, ауылды, өндіріс пен мекемелерді бір орталықтан сумен қамтамасыз етуге болады. Тұрғындардың қажеттілігі үшін тұрмыстық су құбыры пайдаланылады. Ал өндіріс пен тохнология қажеттіліктеріне өндірістік су құбыры пайдаланылады.

Сонымен қатар судың қарапайым өмірде де атқаратын ролі өте зор. Оның көмегімен біз өзіміздің ас-шайымызды дайындаймыз.

Қорытынды:

Су – тіршілік көзі. Сусыз тіршілік ететін ағза кездеспейді. Сондықтан да суды үнемдей білейік.

Автор: Косыбаева Тилектес Турсунгалыевна

Маңғыстау облысы Бейнеу ауданы Манашы орта мектебі

Пікірлер: 0

Тек тіркелген қолданушылар ғана пікір қалдыра алады.